„Płacić więcej czy płacić mądrzej? Jak wynagradzać medyków?”

Poniżej obszerna relacja z panelu „Płacić więcej czy płacić mądrzej? Jak wynagradzać medyków?” podczas Forum Ekonomicznego w Karpaczu – autorstwa Katarzyny Fortak-Karasińskiej, eksperta Zarządu Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Szpitali Prywatnych.

Jednym z ważniejszych paneli poświęconych przyszłości polskiego systemu ochrony zdrowia podczas Forum Ekonomicznego w Karpaczu była debata „Płacić więcej czy płacić mądrzej? Jak wynagradzać medyków?”.

Panel otworzył i prowadził jako moderator Andrzej Mądrala, Honorowy Prezes Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Szpitali Prywatnych.

Dyskusja koncentrowała się wokół projektowanych zmian dotyczących zasad wynagradzania i organizacji pracy medyków, w tym ograniczania możliwości pracy w wielu podmiotach oraz większej ingerencji państwa w sposób organizacji zatrudnienia personelu medycznego. Punktem wyjścia do rozmowy było pytanie, czy głównym problemem systemu są dzisiaj same wysokości wynagrodzeń, czy raczej sposób, w jaki organizowana jest praca lekarzy i innych profesjonalistów medycznych.

W debacie uczestniczyli przedstawiciele Ministerstwa Zdrowia, Naczelnej Izby Lekarskiej, Narodowego Funduszu Zdrowia, AOTMiT, środowiska szpitalnego, podstawowej opieki zdrowotnej oraz sektora prywatnego.

Ważną częścią rozmowy była perspektywa Ministerstwa Zdrowia, reprezentowanego przez Łukasza Sosnowskiego. Dyskusja z przedstawicielem resortu dotyczyła przede wszystkim celów projektowanych zmian oraz pytania, czy administracyjne ograniczanie możliwości pracy medyków w wielu miejscach rzeczywiście doprowadzi do większej stabilizacji zatrudnienia. Poruszono również problem potencjalnych konsekwencji zmian dla różnych części systemu – od dużych szpitali, przez szpitale powiatowe, po POZ i ambulatoryjną opiekę specjalistyczną.

Piotr Pisula z Naczelnej Izby Lekarskiej przedstawiał perspektywę środowiska lekarskiego i wyraźnie wskazywał na sprzeciw wobec proponowanych zmian. W dyskusji pojawiły się pytania o niezależność zawodową lekarzy, możliwość swobodnego decydowania o miejscu pracy oraz ryzyko, że administracyjne ograniczenia nie doprowadzą do większej dostępności lekarzy w systemie publicznym, lecz mogą spowodować zmianę kierunku ich aktywności zawodowej.

Z kolei Tomasz Kopiec, reprezentujący perspektywę zarządzania dużym szpitalem, zabierał głos w kwestii praktycznych konsekwencji zmian dla organizacji pracy placówek medycznych. Rozmowa dotyczyła między innymi możliwości zabezpieczenia dyżurów, stabilności kadry oraz problemu zależności wielu podmiotów leczniczych od stosunkowo niewielkiej grupy specjalistów pracujących równocześnie w kilku miejscach.

Szczególnie istotne było jego spostrzeżenie wynikające z konkretnych wyliczeń. Tomasz Kopiec wskazał, że po przeliczeniu skutków projektowanych zmian dla swojego szpitala doszedł do wniosku, że budżet wynagrodzeń po ich wejściu w życie będzie wyższy, a nie niższy. To ważny głos w dyskusji, pokazujący, że administracyjne ograniczenie wynagrodzeń lub zmiana zasad zatrudnienia nie musi automatycznie oznaczać obniżenia kosztów funkcjonowania podmiotów leczniczych. Zmiana organizacji pracy i konieczność zapewnienia odpowiedniej obsady mogą bowiem prowadzić do zupełnie innych skutków finansowych niż zakładane.

Bardzo wyraźnie wybrzmiała również perspektywa podstawowej opieki zdrowotnej, reprezentowana przez Jacka Krajewskiego, Prezesa Federacji Porozumienie Zielonogórskie. Wskazał on, że na projektowanych zmianach może ostatecznie stracić pacjent. W dyskusji zwracano uwagę na ryzyko ograniczenia dostępności lekarzy oraz konieczność odpowiedzi na pytanie, która część systemu ochrony zdrowia poniesie największe konsekwencje zmian w sposobie organizacji pracy medyków. Poruszono także szerszą kwestię tego, czy system wynagrodzeń w ochronie zdrowia rzeczywiście premiuje dostępność, ciągłość opieki i efekty zdrowotne pacjenta.

Istotny wątek dotyczył również finansowania świadczeń i taryf. Magdalena Dzierwa, Dyrektor AOTMiT, została zaproszona do dyskusji o tym, czy zmiana zasad wynagradzania i organizacji pracy medyków powinna automatycznie prowadzić do ponownej analizy kosztów świadczeń i taryf. W trakcie panelu wskazała, że AOTMiT nie przewiduje obecnie tworzenia dodatkowych, nowych taryf wyłącznie w związku z projektowanymi zmianami. Jednocześnie zwracała uwagę na znaczenie przekazywania przez świadczeniodawców danych kosztowych i udziału w badaniach oraz ankietach prowadzonych przez Agencję, ponieważ to właśnie rzetelne dane mają zasadnicze znaczenie dla oceny rzeczywistych kosztów funkcjonowania systemu.

Jakub Szulc, Wiceprezes Narodowego Funduszu Zdrowia, uczestniczył natomiast w dyskusji dotyczącej możliwości praktycznego wdrożenia nowych regulacji oraz roli NFZ w sytuacji, w której zmiany zasad zatrudniania mogą wpłynąć na dostępność personelu medycznego. Rozmowa dotyczyła również tego, czy Fundusz powinien przede wszystkim koncentrować się na kontroli przestrzegania nowych wymogów, czy też aktywnie poszukiwać narzędzi wspierających świadczeniodawców w zapewnieniu odpowiedniej obsady kadrowej.

Ważny głos w debacie należał również do Katarzyny Fortak-Karasińskiej, Eksperta Zarządu Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Szpitali Prywatnych, która przedstawiała perspektywę sektora prywatnego. Zwróciła uwagę, że sektor prywatny nie obawia się samej konkurencji o lekarzy. Znacznie większe obawy budzi natomiast fakt, że po raz kolejny państwo próbuje centralnie sterować nie tylko systemem wynagradzania, ale również szerzej – organizacją pracy medyków.

W jej wypowiedzi wybrzmiało pytanie o granice ingerencji państwa w rynek pracy w ochronie zdrowia. Podkreślono, że problemu niedoboru kadr nie da się rozwiązać wyłącznie poprzez zmianę przepisów administracyjnych – lekarzy i innych profesjonalistów medycznych nie przybędzie od samego ograniczenia możliwości pracy w różnych podmiotach. Zmianie może natomiast ulec sposób, w jaki medycy będą dzielić swój czas i wybierać miejsca zatrudnienia.

Panel pokazał, że dyskusja o wynagrodzeniach medyków nie może być ograniczona wyłącznie do pytania o wysokość stawek. W rzeczywistości dotyczy ona znacznie szerszego problemu: jak zorganizować rynek pracy w ochronie zdrowia, aby był on jednocześnie atrakcyjny dla personelu, możliwy do udźwignięcia finansowo przez świadczeniodawców i bezpieczny dla pacjentów.

Jednym z najważniejszych wniosków płynących z dyskusji było również to, że każda ingerencja w system wynagradzania i zatrudnienia medyków może wywołać skutki w całym systemie ochrony zdrowia – od szpitali, przez POZ i ambulatoryjną opiekę specjalistyczną, po sektor prywatny. Dlatego pytanie postawione w tytule panelu – „Płacić więcej czy płacić mądrzej?” – prowadzi ostatecznie do jeszcze szerszej dyskusji o tym, za co chcemy płacić w systemie ochrony zdrowia i jaką rolę państwo powinno odgrywać w organizowaniu pracy medyków.